Қаріп көлемі: A A A
Сайттың түсі: A A
Қаріп түрі:
Нашар көретіндерге арналған нұсқа Мобильді нұсқа
Талдықорған +3 oC

Қазақстандағы мемлекеттік сатып алу туралы

Мемлекеттік сатып алулардың тиімді жүйесі оның дамуын ынталандыратын, экономикаға мемлекеттік тапсырыстар жүйесінің ықпалы нысандарын тудыра отырып, бизнесті реттеудегі мемлекеттің мүмкіндігін арттырады. Бұл мемлекеттік қажеттіліктерді қанағаттандырудың барынша қолданылымды әдісін таңдауда мемлекет үшін де өнім беруші үшін де тапсырысты алуда және өзін жақсы жағынан көрсетуде мемлекеттік қажеттіліктерді қанағаттандырудың пәрменді тәсілі.

«Мемлекеттік сатып алу туралы»  ҚР Заңы, олардың акцияларының бақылау пакеті мемлекетке және олардың басқаруында бар қаржыны тиімді пайдалану мақсатында өнім берушілерде тауарлар, жұмыстар және қызметтер сатып алуда олармен бірге үлестес тұлғаларға тиісті мемлекеттік органдар, мемлекеттік мекемелер, мемлекеттік кәсіпорындар, сондай-ақ акционерлік қоғамдармен жүзеге асыру кезінде туындайтын қатынастарды реттейді.

 «Мемлекеттік сатып алу туралы» Заңға сәйкес мемлекеттік сатып алулар мынадай тәсілдердің бірімен жүзеге асырылады: 

  • конкурс тәсілімен;
  • баға ұсыныстарын сұрату; 
  • бір көзден алу; 
  • аукциондар;
  • тауар биржалары арқылы.

Заңның 4-бабының 1-тармағында көзделген жағдайларды қоспағанда.

Мемлекеттік сатып алуларды жүзеге асыру тәсілін ҚР Қаржы министрлігімен  келісусіз тапсырыс беруші таңдайды. Сатып алулардың жоғарыда белгіленген түрлері электронды мемлекеттік сатып алуларды жүргізу ережелерімен анықталған тәртіпте электронды мемлекеттік сатып алулар арқылы жүзеге асырылады.

Ашық конкурс

Ашық конкурсты өткізбес бұрын тиісті дайындықты өткізген жөн және бәрінен бұрын аталмыш нақты жағдайда ашық конкурс қолданылымды ма – осыны түсінген жөн.

Ашық конкурс – мемлекеттік қажеттіліктер үшін тауарлар және жұмыстарды сатып алудың негізгі тәсілі. Бұл егер сатып алудың басқа тәсілдерін қолдануға мүмкіндік беретін арнайы жағдайлар болса, ашық конкурста сатып алынуы тиіс.

Ашық конкурс барынша жақсы тәсілмен мемлекеттік сатып алулардың негізгі қағидаттарын іске асыруға мүмкіндік береді: тиімділік, жариялылық, бәсекелестік. Оған кез келген өнім берушілер қатыса алады. Өнім берушілердің барынша кең тобын қатыстыру үшін кеңінен таралған бұқаралық ақпарат құралдарында сатып алу рәсімдеріне қатысуға шақыру жарияланады.

Сонымен қатар ашық конкурсты өткізуге мүмкіндік бермейтін жағдайлар бар:

  • қалыптасқан нарықтағы бәсекелестіктің жоқтығы (талап етілетін өнімді жеткізе алатын барлығы 3-5 өнім беруші және олар тапсырыс берушіге ғана белгілі);
  • сатып алулар объектісі – кеңестік қызметтер, техникалық күрделі тауарлар немесе жұмыстар (тапсырыс беруші жеткілікті нақты техникалық сипаттамалар құрай алмайды немесе оны орынды деп есептемейді және бұл ретте оған өнімнің өнім берушілерімен келіссөздер жүргізу қажет);
  • сатып алулардың кішігірім сомасы (конкурсты ұйымдастыруға және өткізуге шығындар өнім берудің тиімді шарттарын алудан ұтыстан неғұрлым асады);
  • ұлттық қорғаныс және ұлттық қауіпсіздіктің мемлекеттік құпияны құрайтын (өнім берушілердің шектелген тобы; сатып алудың құпиялығына талаптар) қажеттіліктері үшін өнімді сатып алу;
  • жедел сатып алулар (әр түрлі төтенше жағдайлар туындағанда).

Жоғарыда айтылғанға байланысты дайындық кезеңінде ашық конкурсты өткізуге мүмкіндік бермейтін дәл сол  «арнайы жағдайлар» бар ма деген сұраққа жауап беру қажет. Сондай-ақ мемлекеттік тапсырыс беруші өнімдегі өзінің қажеттіліктерін анықтайды, тауарларды жеткізуге тапсырысты қалыптастырады (жұмыстарды орындау, қызметтерді көрсету).

Конкурсты өткізудің дайындық кезеңінде мемлекеттік тапсырыс беруші конкурсты ұйымдастырушы туралы мәселені шешеді (конкурсты нақты кім өткізеді) және бұл жерде екі нұсқа мүмкін:

  • конкурсты ұйымдастырушы қызметін мемлекеттік тапсырыс беруші өзіне алады;
  • конкурсты ұйымдастырушының функциялары үшінші тұлғаға беріледі.

Конкурсты өткізер алдында конкурсты ұйымдастырушы маркетингтік зерттеулер, қажетті құжаттаманы дайындауды қамтитын дайындық жұмыстарының барлық кешенін өткізеді. Егер конкурстың ұйымдастырушысы ретінде үшінші тұлға шықса, барынша маңызды құжаттар (хабарлама, конкурстық құжаттама) тапсырыс берушімен келісіледі.


Жабық конкурс

Жабық конкурста тек осыған арнайы шақырылған өнім берушілер ғана қатысады. Жабық конкурстың қолданылу саласы:

  • өнім берушілердің кішігірім санына ғана өндірілетін немесе таралатын, арнайы сипаттағы өнімдерді немесе өнім берушілердің кішігірім тобы сатып алынатын өнімнің өндірісіне немесе таралуына арнайы құқықтарға ие сатып алулар (әдетте 3-5);
  • сатып алулар көлемі салыстырмалы түрде кішігірім, осыған байланысты  ашық конкурстың күрделі және ұзақ рәсімдерді және конкурстық өтінімдердің үлкен санын бағалауға кететін шығындар  ашық конкурсқа қатысушы-өнім берушілер арасындағы бәсекелестіктен әсерден маңызды түрде асады.

Арнайы сипаттағы өнімдерді үлкен көлемдерде сатып алуда жабық конкурстар сатып алуларды жүзеге асыру осыған уәкілетті мемлекеттік билік органдарымен келісуді талап етеді.

Жабық конкурсты өткізу туралы хабарлама сатып алынатын тауарлар, жұмыстар және қызметтер бар барлық әлеуетті өнім берушілерге осы конкурсқа қатысуға өтінімді қабылдау аяқталған күнге дейін бір ай бұрынғы мерзімнен кешіктірмей жіберілуі тиіс.

Мемлекеттік сатып алудың аталмыш түрі мыналарды сатып алғанда жүзеге асырылады: 

  • құпиялық тәртібін, сондай-ақ кепілдіктерді сақтауды қамтамасыз ететін мемлекеттік сатып алуларды жүргізудің ерекше тәртібін белгілеу талап етілгенде құқықтық тәртіпті және ұлттық қауіпсіздікті қатамасыз етуге арналған тауарлар, жұмыстар, қызметтер, сондай-ақ кепілдіктер
  • Қазақстан Республикасының ұлттық қауіпсіздігі; 
  • мемлекеттік әлеуметтік тапсырыспен  көзделген қызметтер; 
  • кәсіпкерлік қызметтің субъектісі болып табылмайтын жеке тұлғаға жеке меншік құқығында тиісті тұрғын үй;
  • көрмелер, семинарлар, конференциялар, жиналыстар, форумдар, симпозиумдар, тренингтер өткізуге арналған тауарлар, қызметтер;
  • олар туралы мәліметтер Қазақстан Республикасының Үкіметімен анықталған таратылуы шектеулі қызметтік ақпаратты құрайтын мемлекеттік құпиялар және (немесе) мәліметтерді құрайтын тауарлар, жұмыстар, қызметтер;
  • арнайы әлеуметтік қызметтерде қажеттіліктерді анықтау және бағалау бойынша қызметтер және арнайы әлеуметтік қызметтердің кепілдендірілген көлемімен көзделген арнайы әлеуметтік қызметтер.

Баға ұсыныстарына сұраныс

Баға ұсыныстарына сұраныс тәсілімен мемлекеттік сатып алулар ерекшелігі тапсырыс беруші үшін маңызды мәнге ие емес тауарларға, жұмыстарға, қызметтерге жүргізіледі, бұл жерде шешуші талап баға болып табылады және үнемі электрондық мемлекеттік сатып алулар арқылы жүргізіледі.

  &quotМемлекеттік сатып алулар туралы&quot Қазақстан Республикасының Заңының 30-бабының 1-тармағына сәйкес баға ұсыныстарын сұрату тәсілімен мемлекеттік сатып алулар жылдық көлемі құндық түрде 4000 есе АЕК мөлшерінен аспайтын кез келген тауарларға, жұмыстарға, қызметтерге жүргізіледі. Бұл жерде сатып алынатын тауарлар, жұмыстар, қызметтер саны  жеңімпазды анықтауда шешуші болып табылмайды, ал бірінші кезекті мәнге барынша төмен баға ие.

Мемлекеттік сатып алуларды ұйымдастырушы баға ұсыныстарын ұсыну мерзімі аяқталғанға дейін 5 жұмыс күнінен кешіктірмей тапсырыс берушінің интернет-ресурсында немесе басқа интернет-ресурстарда мынадай ақпаратты орналастыруға міндетті:

  • мемлекеттік сатып алулар үшін бөлінген сомаларды көрсетумен өткізілетін мемлекеттік сатып алулар пәні болып табылатын көрсетілетін қызметтер, орындалатын жұмыстардың көлемі туралы, тауар туралы;
  • сатып алынатын тауарлардың қысқаша сипаттамасын (техникалық талаптарды көрсетумен), жұмыстар, қызметтер;
  • тауарды жеткізу орны, жұмыстарды орындау, қызметтерді көрсету;
  • тауарды жеткізудің, жұмыстарды орындаудың, қызметтерді көрсетуді талап етілетін мерзімдері;
  • баға ұсыныстарын әлеуетті өнім берушілердің ұсынуының басталу және аяқталу мерзімі туралы;
  • бұрыннан бар талаптарды көрсетумен мемлекеттік сатып алу туралы шарттың жобасы.

Аталмыш ақпарат төлемді алусыз барлық мүдделі тұлғаларға танысу үшін қол жетімді болуы тиіс.

Заңның 31-бабының 2-тармағына сәйкес мемлекеттік сатып алуды ұйымдастырушы баға ұсыныстарын сұрату тәсілімен болатын мемлекеттік сатып алу туралы ақпаратты интернет-ресурстар орналастырумен біруақытта кем дегенде екі әлеуетті өнім берушіге мемлекеттік сатып алуларға қатысуға жазбаша шақыру жіберуге құқылы. Шақыруға бар талаптарды көрсетумен мемлекеттік сатып алу туралы шарттың жобасы қоса берілуі тиіс.

Заңның 31-бабының 4-тармағына сәйкес мемлекеттік сатып алуды ұйымдастырушы баға ұсыныстарын ұсыну аяқталғаннан кейін бір жұмыс күнінен кешіктірмей баға ұсыныстары бар конвертті ашуы, баға ұсыныстарын салыстыруы және барынша төмен баға ұсынысын ұсынған әлеуетті өнім берушіні анықтауы тиіс. Егер ең төмен баға ұсынысын бірнеше әлеуетті өнім берушілер ұсынған жағдайда, жеңімпаз болып баға ұсынысы басқа әлеуетті өнім берушілердің бұрыннан бар баға ұсыныстары келіп түскен әлеуетті өнім беруші танылады.

Баға ұсынысынан бас тарту

Заңның 31-бабының 7-тармағына сәйкес әлеуетті өнім берушінің баға ұсынысы:     

  • егер ол осы тауарларды, жұмыстарды, көрсетілетін қызметтерді сатып алу үшін бөлінген сомадан асып түскен;
  • егер әлеуетті өнім беруші мемлекеттік сатып алулар туралы шарттың жобасының маңызды шарттарын өзгертуді және (немесе) толықтырумен келіскен немесе ұсынған;
  • әлеуеттік өнім беруші бір баға ұсынысынан артық ұсынған жағдайда ғана бас тартуға жатады.

Баға ұсыныстарынан өзге негіздер бойынша бас тартуға рұқсат етілмейді.


Мемлекеттік сатып алу туралы шартты жасасу

Заңның 31-бабының 11-тармағына сәйкес Тапсырыс беруші баға ұсыныстарын сұрату тәсілімен мемлекеттік сатып алу қорытындыларын бекіткен күннен бастап 5 жұмыс күні ішінде мемлекеттік сатып алулар туралы шарттың жобасына қол қояды және барынша төмен баға ұсынысын ұсынған әлеуетті өнім берушіге жібереді. Мемлекеттік сатып алу туралы шарттың жобасына неғұрлым төмен баға ұсынған немесе мемлекеттік сатып алу туралы шарттың қол қойылған жобасын мемлекеттік сатып алуларды ұйымдастырушы оған ұсынған сәттен бастап бес жұмыс күні ішінде жеңімпаз болып анықталған әлеуетті өнім беруші қол қоюы тиіс. Мемлекеттік сатып алу туралы шарт жобасының маңызды талаптарына өзгертулер және (немесе) толықтырулар енгізуге жол берілмейді.

Бір көзден сатып алу

Бір көзден сатып алу тәсілімен мемлекеттік сатып алу &quotМемлекеттік сатып алу туралы&quot Қазақстан Республикасы Заңының 32-бабына сәйкес жүргізіле алады, егер:

  • қандай да бiр өнім берушіден тауарларды, жұмыстарды, көрсетілетін қызметтердi сатып алған тапсырыс берушіде қолда бар тауарлармен, жабдықтармен, технологиямен, жұмыстармен немесе көрсетілетін қызметтермен бiрiздендiру, стандарттау немесе үйлесiмдiлiгiн қамтамасыз ету мақсатында нақ сол өнім берушіден басқа да сатып алуды жүргiзу қажеттiгi туындаса;
  • конкурс тәсiлiмен мемлекеттiк сатып алу өтпеді деп танылса, жүргізілуі мүмкін. Осы ереже конкурс тәсiлiмен мемлекеттiк сатып алу Қазақстан Республикасының заңдарына сәйкес жарамсыз деп танылған жағдайларға қолданылмайды;
  • конкурс тәсілімен мемлекеттік сатып алу қорытындысын шығарғанға және мемлекеттік сатып алу туралы шарт күшіне енгенге дейінгі кезеңге күнделікті және (немесе) апта сайынғы қажеттілікті мемлекеттік сатып алуды жүзеге асыруға қажеттілік болса;
  • мемлекеттiк сатып алуды ұйымдастырушы қабылдаған, осы Заңның 31-бабының 6 және 8-тармақтарында көзделген шаралар мемлекеттік сатып алу туралы шарт жасасуға әкеп соқпаса;

 «Мемлекеттік сатып алу туралы» ҚР Заңының 33-бабының 1-тармағында  бір көзден алу тәсілімен мемлекеттік сатып алуды жүзеге асыру кезінде мемлекеттік сатып алуды ұйымдастырушы әлеуетті өнім берушіге мемлекеттік сатып алуға қатысуға жазбаша шақыру жіберетіні көрсетілген. Осылайша, мемлекеттік сатып алуды ұйымдастырушы бір көзден сатып алу тәсілімен мемлекеттік сатып алуға оларды шақыру үшін әлеуетті өнім берушілерді өзі анықтайды, оны өткізу өтпеген мемлекеттік сатып алудан кейін баға ұсынысын сұрату тәсілімен жүзеге асырылады.

Көбіне мемлекеттік сатып алу  бірінші реет баға ұсыныстарын сұрату және конкурс тәсілімен өткізілуі тиіс. Бір көзден сатып алу тәсілімен мемлекеттік сатып алу өтпеген деп танылғанда ғана "Мемлекеттік сатып алу туралы" Заңның 32-бабының 2-тармағында көрсетілгендей өткізіле алады.

Мемлекеттік сатып алудың веб-порталы

Мемлекеттік сатып алудың веб-порталы мынадай көп векторлы функционалдылықты қамтамасыз етеді: мемлекеттік сатып алуды тіркеу және жоспарлау, не өткізілгені туралы ақпаратты жинау? және электронды мемлекеттік сатып алуларды жүргізу, соның ішінде тапсырыс беруші және әлеуетті өнім беруші арасында электронды құжаттармен алмасу, сондай-ақ статистиканы және жүргізілген мемлекеттік сатып алу бойынша есептілікті қалыптастыру, мемлекеттік сатып алу саласындағы түсіндірулер және нормативтік-анықтамалық ақпаратты жариялау.

Барлық жоғарыда айтылғандар бюджеттік шығындардың төмендеуіне, қызметтердің өнім берушілері арасындағы бәсекелестіктің тең шарттарын құру, қағаз құжат айналымын неғұрлым қысқарту, мемлекеттік сатып алу процесінің транспаренттілігін және ашықтығын арттыру, сондай-ақ өнім берушілер арасындағы тең шарттарды құруға қызмет етуі тиіс.

Алдымен Қазақстандағы мемлекеттік сатып алуларды жүргізу платформасы болып табылатын жүйенің өзімен танысу керек. Мемлекеттік сатып алулардың веб-порталы  - бұл электронды мемлекеттік сатып алудың электронды қызметтеріне қол жеткізудің бірыңғай нүктесін ұсынатын мемлекеттік ақпараттық жүйе.

Мемлекеттік сатып алудың веб-порталы мынадай функционалдылықты қамтамасыз етеді:

  • мемлекеттік сатып алу процесіне қатысушыларды тіркеу;
  • мемлекеттік сатып алуды жоспарлау;
  • өткізілген мемлекеттік сатып алу туралы ақпаратты жинау;
  • электронды мемлекеттік сатып алуды, соның ішінде тапсырыс беруші және әлеуетті өнім беруші арасында электронды құжаттармен алмасу;
  • мемлекеттік сатып алудың веб-порталы арқылы жоспарланған, өткізілетін және  жүзеге асырылған мемлекеттік сатып алу туралы ақпаратты ұсыну;
  • өткізілген мемлекеттік сатып алу бойынша есептілік және статистиканы қалыптастыру;
  • мемлекеттік сатып алу саласындағы түсіндірулер және нормативтік-анықтамалық ақпаратты жариялау;
  • мемлекеттік сатып алу тізіліміне қосылатын мәліметтерді ұсыну және жариялау.

Сандар тілімен

Мемлекеттік сатып алудың веб-порталында 2013 жылғы 16 мамырдағы жағдай бойынша 160 000 пайдаланушыдан артық тіркелген, оның ішінде 120 000 астамы өнім берушілер, жобаны іске қосудан шартты үнемдеу 176 млрд. теңгені құрады. Мемлекеттік сатып алу порталында орындалған шарттардың саны қазірдің өзінде 3 миллионнан (3 323 562) жалпы сомасы 3,2 триллион теңгеден асады.  Электронды мемлекеттік сатып алу порталына келушілердің жалпы саны -  58 млн.  адам, оның ішінде олардың 6 миллионнан астамы абсолютті бірегей келушілер (6 178 954 адам). Жосықсыз өнім берушілер туралы да ұмытпаған жөн, бүгінгі таңда мемлекеттік сатып алуға жосықсыз қатысушылардың тізіліміне  4 124 өнім беруші енгізілген, оның ішінде 1 428 заңды тұлға және 2 696 жеке тұлға.

Бұл  қалай жұмыс істейді

Электронды  мемлекеттік сатып алуға  қатысу үшін:

  • Ұлттық куәландыру орталығынан электронды  сертификаттарды  алу.
  • Пайдаланушы ретінде тіркелу  және  тапсырыс беруші, ұйымдастырушы немесе өнім беруші ролімен мемлекеттік сатып алудың веб-порталында қатысушы ретінде өзінің ұйымын тіркеу.
  • Сертификат бойынша жүйеге кіру   және электронды мемлекеттік сатып алуға қатысу талап етіледі.

Қағаз тәсілімен  жүзеге асырылатын мемлекеттік сатып алуға қатысу үшін өнім берушілерге веб-порталда тіркелу талап етілмейді. Осындай сатып алулар үшін өнім берушілерге өтінімдер және баға ұсыныстарын беру қағаз түрінде жүзеге асырылады.

Төменде ұйымдастырушы ретінде де, өнім беруші ретінде де жүйеде жұмыс бойынша нұсқаулықтар ұсынылған:

  1.  «Баға ұсыныстары» модуліндегі ұйымдастырушының нұсқаулығы
  2.  «Конкурс және аукцион» модуліндегі ұйымдастырушының нұсқаулығы.
  3.   «Баға ұсыныстары» модуліндегі өнім берушінің нұсқаулығы.
  4.   «Конкурс және аукцион» модуліндегі ұйымдастырушының нұсқаулығы.

Есік қаласындағы мектеп туралы
Кезек реті туралы ақпарат
Наверх