Қаріп көлемі: A A A
Сайттың түсі: A A
Қаріп түрі:
Нашар көретіндерге арналған нұсқа Мобильді нұсқа
Талдықорған -9 oC

ЖШС жабу және ЖК тарату

ЖШС тарату

Заңды тұлғаларды тарату және қайта құрудың жалпы тәртібі Қазақстан Республикасының Азаматтық кодексімен сипатталған, салық міндеттемелерін орындауға қатысты - Салық кодексімен сипатталған.

Заңды тұлғаны тарату сондай-ақ оларды жүзеге асыру тәртібі заңмен анықталған заңды рәсім, процесс ретінде де қаралады. Заңды тұлғаны тарату негізі Гражданского кодекса РК 49-бабымен көзделген, онда былай делінеді: «1. Заңды тұлға мүлкiнің меншiк иесінің немесе меншiк иесi уәкiлеттiк берген органның, сондай-ақ құрылтай құжаттарында осыған уәкiлеттiк берiлген органының шешiмi бойынша заңды тұлға кез келген негiз бойынша таратылуы мүмкiн».

Азаматтық кодекстің 49-бабында заңды тұлғаны таратуға арналған себептерді (негіздерді) екі үлкен топқа ажыратуға болады деп айтылған: ерікті және мәжбүрлі. Бірінші жағдайда тарату компания құрылтайшысының шешімі бойынша, екіншісінде – сот шешімі бойынша болады. Бұл жағдайда сот өндірісі уәкілетті мемлекеттік органның немесе жергілікті өзін-өзі басқару органының өтініші бойынша қозғалады. Таратудың нақты негізіне байланысты тиісті шағымды беру құқығына ие субъектілердің тізімі де ерекшеленетін болады.

Соттың шешімі бойынша заңды тұлға:

  • банкрот болған;

  • заңды тұлғаны құру кезiнде заңдардың түзетуге келмейтiн сипатта бұзылуына жол берiлуiне байланысты оны тiркеу жарамсыз деп танылған;

  • орналасқан жері бойынша немесе нақты мекенжайы бойынша заңды тұлға, сондай-ақ заңды тұлға бір жыл ішінде оларсыз жұмыс істей алмайтын құрылтайшылар (қатысушылар) және лауазымды адамдар болмаған;

  • қызметін заңнаманы өрескел бұза отырып жүзеге асырған:

  • заңды тұлғаның жарғылық мақсаттарына қайшы келетін қызметті үнемі жүзеге асырған;

  • қызметін тиісті рұқсатсыз (лицензиясыз) не заңнамалық актілерде тыйым салынған қызметті жүзеге асырған;

  • басқа да заңнамалық актілерде көзделген жағдайларда таратылуы мүмкін.

Заңды тұлғаны пункте втором көрсетілген негіздер бойынша тарату туралы талап сотқа осындай талапты ұсыну құқығы заңнамалық актілермен ұсынылған мемлекеттік органмен, сондай-ақ банкрот болған жағдайда – кредиторлармен ұсынылуы мүмкін.

Заңды тұлғаны тарату туралы сот шешiмiмен заңды тұлғаны таратуды жүзеге асыру жөнiндегi мiндеттер оның мүлкiн меншiктенушiге, меншiк иесi уәкiлдiк берген органға, заңды тұлғаны таратуға оның құрылтай құжаттарында уәкiлдiк берiлген органға, не сот тағайындаған басқа органға (тұлғаға) жүктелуi мүмкiн.

Егер таратылатын заңды тұлғаның мүлкінің құны кредиторлардың талаптарын қанағаттандыру үшін жеткіліксіз болса, бұл сияқты заңды тұлға законодательством о банкротствебелгіленген тәртіпте таратылуы мүмкін.


Заңды тұлғаны тарату рәсімдерінің кезеңдері:

  • меншік иесі, уәкілетті орган немесе соттың онда тарату тәртібі және мерзімдерін анықтаумен (конкурстық басқарушыны тағайындау) тарату комиссиясын тарату және құру туралы шешімді қабылдау;

  • тарату комиссиясына (конкурстық басқарушыға) таратылатын заңды тұлғаның мүлкін және істерін (шаруашылық қызметін) басқару бойынша барлық өкілеттіктерді беру;

  • заңды тұлғаны тарату жоспарын құрастыру;

  • аумақтық мемлекеттік тіркеу органы және салық комитетінің заңды тұлғаны тарату туралы қабылданған шешімі туралы жазбаша хабардар ету;

  • заңды тұлғаны тарату туралы, сондай-ақ орталық баспа басылымдарындағы оның кредиторларының шағымдарының өтініштерінің мерзімдері туралы ақпаратты жариялау;

  • барлық кредиторларға жекелеп заңды тұлғаны тарату туралы жазбаша хабарлама жіберу;

  • таратылатын заңды тұлғаның есеп айырысу және валюталық шоттары бойынша карточкалардағы лауазымды тұлғалардың қолдарын ауыстыру және банкте тарату шотын ашу;

  • қысқартылатын жұмыскерлерді хабардар ету және қысқарту бойынша шаралар кешенін, олармен есеп айырысуларды жүргізу және оларды жұмысқа орналастыруға көмектесу;

  • дебиторлық қарызды анықтауға және алуға шараларды анықтау;

  • кредиторлық және дебиторлық қарыздың тізілімдерін құрастыру;

  • аумақтық салық комитетімен бюджетке міндетті басқа да төлемдер және салықтар бойынша есеп айырысулар;

  • олардың жарғылық капиталындағы акциялар немесе үлестерді сату (салымдар) жолымен басқа заңды тұлғалар (қатысушылар) құрамынан шығу;

  • активтер және міндеттемелер инвентаризациясын жүргізу, аралық тарату балансын құрастыру және бекіту;

  • сатуда (тендерлерде, аукциондарда) мүлікті (конкурстық массаны) өткізу және қолданыстағы заңнамамен көзделген кезектің тәртібінде кредиторлармен есеп айырысулар жүргізу. Ескерту: бұл жерде тек заңды тұлғаның өзінің ғана емес сонымен қатар құрылымдық бөлімшелердің (филиалдардың, өкілдіктердің және т.б.) қарыздары өтеледі;

  • тарату салық есептілігінде көрсетілетін салықтар және басқа міндетті төлемдерді төлеу оны ұсынған күннен бастап он күн ішінде жүргізіледі. Таратылатын заңды тұлғаның, сондай-ақ оның құрылымдық бөлімшелерінің салық қарызы оның ақшасы есебінен, соның ішінде мүлкін өткізуден алынған ақша есебінен Қазақстан Республикасының заңнамалық актілерімен белгіленген тәртіпте өтеледі.

  • Егер таратылатын заңды тұлғаның мүлкі салық қарызын өтеу үшін жеткіліксіз болса, онда салық қарызының қалған бөлігі 34-баптың 2-тармағына сәйкес Налогового Кодекса РК, Қазақстан Республикасының заңнамалық актілерінде белгіленген жағдайларда таратылатын заңды тұлғаның құрылтайшыларымен (қатысушыларымен) өтеледі;

  • лицензиарларға заңды тұлғада бар мемлекеттік лицензияларды тапсыру;

  • барлық кредиторларды қанағаттандырғаннан кейін қалған мүлікті акционерлер немесе қатысушылар арасында бөлу, ал одан бас тартылған жағдайда аталмыш мүлікті кез келген үшінші тұлғаның меншігіне немесе иелігіне беру;

  • түпкілікті тарату теңгерімін құрастыру және бекіту;

  • тарату рәсімін аяқтау туралы есепті меншік иесі, оларға өкілетті орган немесе сот алдында дайындау (конкурстық өндіріс);

  • салық органдарынан анықтама алу об отсутствии задолженности юридического лица перед бюджетом және салық есебінен алу;

  • қызмет көрсететін банкте шотты жабу (шоттарды);

  • жою үшін заңды тұлғаның мөрін қабылдау туралы аумақты ішкі істер органында анықтамалар алу;

  • аумақтық әділет басқармасында заңды тұлғаны тарату рәсімдерін жүргізу туралы құжаттар пакетін ұсыну;

  • заңды тұлғаны таратуды тіркеу туралы құжатты әділет департаментінде алу;

  • таратылған заңды тұлғаның қалған құжаттарын аумақтық мұрағатқа тапсыру.


Қазақстандық және шетелдік заңды тұлғалардың филиалдары мен өкілдіктерін тарату оларды құрған заңды тұлғалар мен соттың уәкілетті органының шешімі бойынша жүргізіледі. Оларды кез келген ұйымдық-құқықтық нысанды заңды тұлғаларға түрлендіру тәртібі Қазақстанның азаматтық заңнамасымен көзделмеген.

Себебі филиалдар және өкілдіктер заңды тұлғалар болып табылмайды, олардың міндеттемелері бойынша, соның ішінде кредиторлық қарызды өтеу бойынша жауапкершілікке таратуда заңды тұлға ие болады.

Заңы тұлғаларды, сондай-ақ олардың филиалдарын және өкілдіктерін тарату және қайта құру рәсімдерін жүргізуде қолданыстағы нормативтік құқықтық актілерді бұзғаны үшін әкімшілік, азаматтық және қылмыстық жауапкершіліктің әр түрі белгіленген.


ҚР ЖК тоқтату қалай жүргізіледі?

Жеке кәсіпкердің қызметі ерікті және мәжбүрлі тәртіпте тоқтатылуы мүмкін. Ерікті тәртіпте жеке кәсіпкердің қызметі жеке кәсіпкердің өзі қабылдаған шешім негізінде кез келген уақытта тоқтатылады. Бірлескен кәсіпкерлікті тоқтату туралы шешім егер ол үшін оның қатысушыларының жартысы дауыс бергенде, егер олардың арасында өзге келісіммен көзделмесе қабылданды деп есептеледі.

Мәжбүрлі тәртіпте жеке кәсіпкердің қызметі мынадай жағдайларда сот шешімі бойынша тоқтатылады :

  • банкротства;

  • жойылмайтын сипатқа ие заңнама бұзушылықтарын тіркегенде жол берілгенмен байланысты жеке кәсіпкерді тіркеуді жарамсыз деп тану;

  • егер қызмет лицензиялауға жатса немесе қызмет заңнама актілерімен тыйым салынса қызметті лицензиясыз жүзеге асыру;

  • заңнаманы өрескел бұзумен күнтізбелік жыл ішінде бірнеше рет қызметті жүзеге асыру;

  • заңнамалық актілермен көзделген өзге жағдайларда.

Жеке кәсіпкердің қызметін тоқтату немесе тоқтата тұру бақылау және қадағалау қызметтерін жүзеге асыратын мемлекеттік органның өтініші бойынша сотпен жүргізіледі.

Көрсетілген негіздерден басқа жеке кәсіпкердің қызметі мынадай жағдайларда тоқтатылады:

  • дара кәсіпкерлік – жеке кәсіпкер азаматты жарамсыз деп танығанда немесе оның өлімінен кейін;

  • отбасылық кәсіпкерлік және қарапайым серіктестік – егер 1-тармақта айтылған жағдайлар орын алуы нәтижесінде бірлескен кәсіпкерліктің бір немесе бірде бір қатысушысы қалмаса, сондай-ақ некені бұзуға байланысты мүлікті бөлуде .

Кәсіпкерлік қызметті ерікті тоқтату жағдайында жеке кәсіпкер қызметті тоқтату туралы шешім қабылданған күннен бастап 3 жұмыс күні ішінде бұл туралы жазбаша салық органына хабарлайды.

Қызметті тоқтату туралы шешім қабылданған күннен бастап 1 ай ішінде кәсіпкер салық органына кәсіпкерлік қызметті тоқтату күнінен бастап құрастырылған салықтық есептілікті және кәсіпкерлік қызметті тоқтатумен байланысты құжаттық тексеруді өткізу туралы өтінішті ұсынады. Құжаттық тарату тексерісін өткізгеннен кейін бюджет алдындағы салық міндеттемелерін орындау және мемлекеттік тіркеу туралы жеке кәсіпкердің куәлігі (салық) тіркеу органы, кәсіпкердің қызметі тоқтатылған деп есептеледі және Мемлекеттік тірелімнен алып тастауға жатады.


Елді мекендерге бұрылыс салу туралы
Кезек реті туралы ақпарат
Сыбайлас жемқорлыққа қарсы әрекет
Наверх